C Vitamini

Vitamin C, ASKORBİK ASİT ya da C VİTAMİNİ olarak da bilinir, hayvanlarda bazı metabolizma süreçlerinde yer alan, suda çözünen, karbonhidrata benzer madde. Hayvanların çoğunun vücudunda bireşimlenebilirse de, insan ve öbür primatlar ve kobaylar gibi bazı hayvanlarda besinlerle ek olarak alınması gerekir. Vitamin C eksikliği özellikle deride ve mukozalarda kanamalara neden olan iskorbüt adlı hastalığa yol açar. İlk kez 1928'de elde edilen vitaminin iskorbüt tedavisinde kullanılabileceği 1932'de anlaşıldı.

Etki mekanizması üzerine ayrıntılı bilgi olmamasına karşın, metabolizma işlevlerinin pek çoğunda gerekli olduğu bilinir. Bu işlevlerden bazıları sağlıklı deri, kiriş, bağ-doku ve kemiklerin oluşumunda ve yara iyileşmesinde önem taşıyan kollajen adlı proteinin bireşimlenmesi, kan damarlarının sağlamlığı ve dayanıklılığının sağlanması, bazı aminoasitlerin metabolizması ve böbreküstü bezlerinde hormon bireşimlenmesi ve salgılanmasıdır. Vitamin C'nin vücudun enfeksiyonlardan korunmasında da rol oynadığı düşünülmektedir.

İnsanda günlük vitamin C gereksinimi görece fazladır (70 mg). Vitaminin en fazla bulunduğu besinler turunçgiller ve taze sebzelerdir. Oksijenle tepkimeye girdiğinde, özellikle nötr ya da alkali çözeltilerde, ya da yüksek ısıda hızla yıkıma uğradığından, besinlerdeki vitaminin korunması oldukça güçtür.Yeşil yapraklı sebzeler ve meyvelerde bulunur. Kanın akışını düzenler, enfeksiyon ve baktarilere karşı koruma sağlar, bağışıklık sistemini güçlendirir, büyüme ve gelişme için gereklidir. Yara ve iltahaplanmalara karşı koruyucu görevi görür. Diğer besin öğelerinin vücudumuzda kullanılmasına yardım eder. Vücutta bazı toksik öğelerin etkisini azaltır. C vitamini eksikliğinde büyümede durma, anemi, enfeksiyonlara karşı vücut direncinin azalması, diş eti kanaması ve kemiklerde kırılmalar meydana gelir. Hava ile temas ettiğinde çok çabuk kaybolan bir vitamindir. Bu yüzden C vitamini içeren sebze ve meyveler çabuk tüketilmelidir.C vitamini, savunma sistemini güçlendirerek vücudu enfeksiyonlara, özellikle soğuk algınlığına karşı koruyor. Ayrıca kansere (örneğin mide kanseri), arteriyoskleroz (damar sertliği) ve kalp krizine karşı da etkili. C vitamini suda çözündüğü için, vücudun bu vitamini dışarı atması çok kolay. Bu nedenle düzenli olarak C vitamini takviyesi yapılmasının büyük önemi var. C vitamini takviyesi yapmak hiç de zor değil. Çünkü birçok meyve ve sebze çeşidi C vitamini içeriyor.En çok taze sebze ve meyvelerde, özellikle portakal, greyfurt gibi turunçgillerde, çiğ lahana, domates ve şalgamda bulunur. Vücutta depolanmadığından, her gün düzenli olarak alınması gerekir. Yeterince C vitamini almayan kişilerde, kemik ve eklem bozukluklarına, deride ve dişetlerinde kanamalara, dişlerin dökülmesine ve yaraların geç iyileşmesine yol açan iskorbüt hastalığı görülür. Eskiden, uzun deniz yolculuklarına çıktıkları için aylarca taze sebze ve meyve yiyemeyen denizcilerin çoğu bu hastalığa tutulurdu.