D Vitamini

Vitamin D, D VİTAMİNİ olarak da bilinir, hayvanlarda kalsiyum metabolizmasında önem taşıyan ve yağda çözünen alkollerin ortak adı. Güneş ışığının etkisiyle deride bulunan sterollerden bireşimlenir. Bu steroller hayvanlarda metabolizma süreçleri sonucunda oluşan 7-dehidrokolesterol ile bitkisel yağlarda bulunan ergosteroldür. Güneş ışığının etkisiyle 7-dehidrokolesterol kolekalsiferole (vitamin Ds), ergosterol ise kalsiferol ya da argokalsiferole (vitamin D2) dönüşür. İnsan metabolizmasında vitamin D2 ve D3 eşdeğerlidir; buna karşılık kuşlarda vitamin D2 , D3'ten daha az etkili olduğundan kümes hayvanlarının yemlerine vitamin D3 eklenir.

Sterollerden vitaminler oluştuktan sonra, karaciğerde ortaya çıkan kimyasal tepkime sonucunda bu vitaminler kalsiyum metabolizmasında yer alan bileşikler haline gelir.

Vitamin D fazlalığı

Vitamin D'nin besinlerle alınması gerekli olmasa da, kuzey bölgelerinde kışın yetersiz güneş ışığı ya da cam, bulut ve kentlerde kirli havanın içinden geçen güneş ışığı vitamin yapımı için yeterli morötesi ışınım miktarını sağlamayabilir. Bu koşullarda genellikle süte eklenerek vitamin D verilmelidir. Büyüme dönemindeki bir çocuğun günlük vitamin D gereksinimi 10 mikrogram (400 Uluslararası Birim) kadardır.

Vitamin D eksikliği raşitizme yol açar. Vücudun gereksinimini aşan vitamin D dokularda biriktiğinden uzun süre yüksek dozda alınması zehirlenmeye yol açabilir.

vitamin D fazlalığı, HİPERVİTAMİNOZ D olarak da bilinir, uzun süre yüksek dozda vitamin D alınması sonucu ortaya çıkan bozukluk. Suda çözünen vitaminlerin tersine, vücuttaki vitamin D fazlalığı idrarla dışarı atılmayarak dokularda birikir ve kimi zaman zehirlenmeye yol açacak düzeye erişir.

Zehirlenmenin ilk belirtileri halsizlik, yorgunluk, iştah kaybı, bulantı ve kusmadır. Elde tırnakların altında, gözlerde ve deride yaygın olarak küçük sarımsı lekeler görülebilir. Bebekler ve çocuklarda büyüme geriliği olur. Vitamin D, kalsiyumun bağırsaklardan emilmesine yardımcı olduğundan, kandaki kalsiyum yoğunluğu aşırı derecede artabilir, vücudun çeşitli dokularında, özellikle böbreklerde kalsiyum fosfat biriktiği saptanabilir. Erişkinde günde 50-100 bin Uluslararası Birim (normal gereksinim 400 Uluslararası Birim), bebeklerde günde 2-4 bin Uluslararası Birim vitamin D alınması zehirlenmeye yol acar.